.jpg)
Trong các công trình nhà cao tầng, văn phòng và nhà máy, trục kỹ thuật điện (Electrical Shaft) là "huyết mạch" chứa các hệ thống truyền tải công suất lớn như Busway, cáp động lực XLPE/PVC và cáp điện nhẹ. Tuy nhiên, nếu không được xử lý kỹ thuật đúng cách, các lỗ mở xuyên sàn cho tuyến cáp này sẽ vô tình trở thành "ống dẫn" đưa ngọn lửa và khói độc lan tràn khắp tòa nhà khi có hỏa hoạn.
Tuân thủ QCVN 06:2022/BXD, các kỹ sư tại VT-House sẽ phân tích giải pháp ngăn cháy lan (Firestop) tiêu chuẩn cho trục kỹ thuật điện dưới đây.
1. Nguy cơ tiềm ẩn từ trục kỹ thuật điện khi xảy ra hỏa hoạn
Khi thi công hệ thống điện, việc đục lỗ sàn bê tông để luồn cáp hoặc lắp đặt Busway là bắt buộc. Nếu các khoảng hở giữa cấu kiện điện và sàn không được bịt kín bằng vật liệu chuyên dụng:
-
Hiệu ứng ống khói (Stack Effect): Chênh lệch áp suất và nhiệt độ sẽ đẩy khói nóng và khí độc bốc lên các tầng trên với vận tốc cực nhanh.
-
Phá vỡ khoang ngăn cháy: Theo quy chuẩn PCCC, mỗi tầng phải là một khoang ngăn cháy độc lập. Các lỗ hở xuyên sàn không được xử lý sẽ vô hiệu hóa hoàn toàn thiết kế này, làm lửa lan nhanh theo phương đứng.
-
Nguồn nhiệt từ cáp điện: Bản thân lớp vỏ nhựa cáp điện khi cháy sẽ sinh ra khói đen kịt và khí độc đậm đặc, gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng người trên đường thoát nạn.
2. Giải pháp Firestop - Ngăn cháy lan đúng quy chuẩn
Theo mục 4.13 của QCVN 06:2022/BXD, các lỗ xuyên qua cấu kiện ngăn cháy phải được bịt kín bằng vật liệu chống cháy chuyên dụng. Hệ thống Firestop đạt chuẩn bao gồm:
-
Vữa chống cháy (Mortar): Loại vữa phi thực vật, có khả năng chịu nhiệt cao, dùng để trám các lỗ mở lớn quanh Busway hoặc khay cáp.
-
Tấm chống cháy (Composite Sheet/Board): Dùng để che chắn các lỗ hở, kết hợp với các loại keo Sealant.
-
Keo chống cháy (Firestop Sealant): Các loại keo gốc Silicone hoặc Acrylic có khả năng trương nở khi gặp nhiệt độ cao (Intumescent), bịt kín các khe hở nhỏ quanh dây cáp.
-
Gối/Gạch chống cháy (Firestop Pillows): Thích hợp cho các vị trí trục kỹ thuật cần thường xuyên thay đổi, bổ sung dây cáp.
3. Tầm quan trọng của việc ngăn khói độc
Trong hỏa hoạn, khói độc là nguyên nhân gây tử vong cao hơn cả ngọn lửa. Việc xử lý Firestop không chỉ là ngăn lửa mà còn là ngăn khói (Smoke Seal):
-
Một hệ thống ngăn cháy lan đạt chuẩn phải có chứng chỉ kiểm định về khả năng ngăn chặn sự rò rỉ khí độc (L-Rating).
-
Việc sử dụng bông khoáng (Rockwool) tỷ trọng cao (>100kg/m^3) kết hợp với lớp phủ keo chống cháy là giải pháp tối ưu để cách nhiệt và ngăn khói hiệu quả cho trục điện.
4. Lưu ý đặc biệt cho hệ thống Busway và cáp nguồn chính
Busway và cáp nguồn tổng thường có mật độ tải điện rất cao, tỏa nhiệt lớn trong quá trình vận hành bình thường. Do đó:
-
Không sử dụng bọt xốp (Foam) dân dụng: Các loại foam xây dựng thông thường không có khả năng chống cháy, thậm chí còn là vật liệu bắt cháy và sinh khói độc.
-
Khả năng chịu lửa tương đương: Hệ thống Firestop phải có giới hạn chịu lửa (EI) tương đương với giới hạn chịu lửa của sàn/tường mà nó xuyên qua (Ví dụ: Sàn ngăn cháy REI 120 thì hệ Firestop cũng phải đạt EI 120).
-
Đảm bảo độ rung chấn: Hệ ngăn cháy cho Busway cần có tính đàn hồi nhất định để chịu được sự rung động và giãn nở nhiệt của thanh dẫn mà không bị nứt vỡ.
5. Yêu cầu thiết kế và nghiệm thu PCCC
Hạng mục ngăn cháy lan hiện nay là điều kiện tiên quyết để nghiệm thu PCCC công trình:
-
Hồ sơ thiết kế MEP & PCCC: Phải thể hiện chi tiết lắp đặt Firestop cho từng loại xuyên tầng (cáp đơn, bó cáp, Busway, máng cáp).
-
Chứng chỉ vật liệu: Mọi vật liệu chống cháy lan phải có chứng nhận đạt tiêu chuẩn thử nghiệm (như ASTM E814, UL 1479 hoặc các tiêu chuẩn TCVN tương đương) và được cục PCCC cấp phép.
-
Phối hợp liên ngành: Kỹ sư điện phải phối hợp với bên kết cấu để định vị lỗ mở (Sleeve) chính xác, tránh việc cắt đục sàn quá rộng gây khó khăn cho việc xử lý ngăn cháy sau này.
Kết luận kỹ thuật
Xử lý chống cháy lan cho trục kỹ thuật điện không phải là một hạng mục phụ trợ mà là một yêu cầu an toàn bắt buộc theo QCVN 06:2022/BXD. Một giải pháp Firestop đúng kỹ thuật sẽ giúp bảo toàn khoang cháy, ngăn chặn khói độc và kéo dài thời gian để con người thoát nạn an toàn khi có sự cố.
VT House – Tư vấn & Thiết kế MEPF
Chúng tôi cam kết mang đến những giải pháp thiết kế hệ thống kỹ thuật an toàn, đồng bộ và tuân thủ tuyệt đối các quy chuẩn PCCC hiện hành.